Παρασκευή, 15 Απριλίου 2011

ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ... ορισμός, επιπλοκές και αντιμετώπιση

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης είναι μια παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μειωμένη έκκριση ινσουλίνης λόγω διαταραγμένης ανοχής στη γλυκόζη και εμφανίζεται κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης. Πρέπει να τονιστεί ότι είναι μια προσωρινή κατάσταση  παύει μετά τον τοκετό (σε αντίθεση με τους άλλους τύπους διαβήτη) και εμφανίζεται σε ποσοστό 2-10% των εγκύων.
Ο διαβήτης προκαλείται όταν ο οργανισμός δεν παράγει επαρκείς ποσότητες ινσουλίνης από τα κύτταρα του παγκρέατος με αποτέλεσμα να μην γίνεται σωστή ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου και να προκαλείται άλλοτε υπογλυκαιμία και άλλοτε υπεργλυκαιμία. Είναι γνωστό ότι η εγκυμοσύνη αποτελεί έναν σοβαρό υπεργλυκαιμικό παράγοντα με παράλληλη μείωση της δραστικότητας της ινσουλίνης έχοντας ως αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κύησης. Στις ομάδες υψηλού κινδύνου ανήκουν κυρίως γυναίκες οι οποίες:
·         Είχαν προηγούμενη εγκυμοσύνη με διαβήτη κύησης
·         Έχουν αυξημένη πρόσληψη βάρους κατά την εγκυμοσύνη
·         Αποτελούν συγγενείς διαβητικών ατόμων
·         Είχαν τουλάχιστον 2 αποτυχημένες προηγούμενες εγκυμοσύνες
·         Η ηλικία τους υπερβαίνει τα 35 έτη
·         Γέννηση προηγούμενου παιδιού με βάρος άνω των 4,5 κιλών
·         Είχαν παρουσιάσει καμπύλη σακχάρου με τιμές άνω των 100 mg%.
ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ
Οι επιπλοκές του μη διαγνωσθέντος διαβήτη κυήσεως σχετίζονται με μια σειρά από παθολογικές καταστάσεις που προκαλούνται τόσο στη μητέρα όσο και στο έμβρυο. Ως εκ τούτου η μητέρα μπορεί να εμφανίσει υπέρταση και συγγενείς ανωμαλίες, ενώ για το έμβρυο δεν αποκλείονται ο ενδομήτριος θάνατος , το υδράμνιο, η εμφάνιση υπογλυκαιμίας και ίκτερου μετά τη γέννηση. Ακόμη, επειδή κατά τον μη ελεγχόμενο διαβήτη η υπερβολική ποσότητα γλυκόζης διαπερνά τον πλακούντα και μεταφέρεται στο έμβρυο είναι πολύ πιθανό να προκληθεί μακροσωμία του εμβρύου με αποτέλεσμα ο τοκετός να μην είναι φυσιολογικός, αλλά απαιτείται καισαρική τομή. Ωστόσο, όταν ο διαβήτης ανιχνεύεται και θεραπεύεται έγκαιρα όλοι οι παραπάνω κίνδυνοι εξαλείφονται και εξασφαλίζεται ομαλή εγκυμοσύνη, φυσιολογικός τοκετός και δεν επηρεάζεται η υγεία του βρέφους.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Η διάγνωση του διαβήτη κύησης πραγματοποιείται με μέτρηση του σακχάρου στην έγκυο που γίνεται συνήθως την 24η- 28η εβδομάδα κύησης (καμπύλη ανοχής στη γλυκόζη). Οι τιμές της καμπύλης αυτής προκύπτουν μετρώντας τη γλυκόζη νηστείας του αίματος και περιλαμβάνει μια επαναληπτική μέτρηση μετά από μια ώρα έχοντας χορηγήσει στην έγκυο 50 γρ υδατάνθρακα (γλυκόζης, συνήθως τοστ και χυμός πορτοκάλι). Εάν το σάκχαρο νηστείας είναι μεγαλύτερο από 90-100 mg% και το μεταγευματικό μεγαλύτερο από 130-140 mg% τότε η έγκυος πρέπει να κάνει καμπύλη ανοχής του σακχάρου για να διευκρινιστεί εάν πάσχει από διαβήτη κύησης ή όχι. Η καμπύλη σακχάρου, που αποτελεί εξέταση ρουτίνας για τις εγκύους, γίνεται κατά τις πρωινές ώρες έπειτα από ολονύκτια νηστεία και περιλαμβάνει πρόσληψη 100 γρ υδατάνθρακα και μέτρηση του σακχάρου ανά τρίωρο. Οι ανώτερες φυσιολογικές τιμές σακχάρου από το πλάσμα του αίματος έχουν ως εξής:
Σάκχαρο νηστείας:                         90-105 mg%
Σάκχαρο μετά από 1 ώρα:           180-165 mg%
Σάκχαρο μετά από 2 ώρες:          145-165 mg%
Σάκχαρο μετά από 3 ώρες:          125-145 mg%
Εάν 2 ή περισσότερες τιμές σακχάρου είναι ίσες ή υψηλότερες από αυτές τις τιμές τότε η έγκυος εμφανίζει διαβήτη κύησης.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Το είδος της θεραπείας σχετίζεται με το βαθμό αντίστασης στην ινσουλίνη που παρουσιάζει η έγκυος. Συνήθως η θεραπεία είναι διαιτητική, υπάρχουν όμως και περιπτώσεις (πιο σοβαρές περιπτώσεις διαβήτη) κατά τις οποίες συνιστάται η θεραπεία με ενέσεις ινσουλίνης. Και στις 2 αυτές περιπτώσεις η έγκυος πρέπει να εκπαιδευτεί διατροφικά, να κατανοήσει τη σύσταση των τροφίμων σε θρεπτικά συστατικά (κυρίως σε υδατάνθρακες), να μπορεί να τα κατηγοριοποιήσει, να είναι σε θέση να μετρήσει μόνη της τη γλυκόζη του αίματος με τα ειδικά kit και να μπορεί να κατανοήσει κατά πόσον οι τιμές της μέτρησης συνιστούν φυσιολογικό σάκχαρο, υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία.
Σε γενικές γραμμές η διατροφή μιας εγκύου με διαβήτη κύησης αφορά το συνδυασμό της καλής θρέψης και την εξασφάλιση των θρεπτικών και ενεργειακών αναγκών της εγκυμοσύνης με τις διατροφικές συστάσεις  που πρέπει να ακολουθούνται κατά το διαβήτη. Κατά την εγκυμοσύνη η αποδεκτή πρόσληψη βάρους κυμαίνεται από 9 έως 12 κιλά και οι συνιστώμενες προσλήψεις των θρεπτικών συστατικών παρουσιάζουν αύξηση 15-30% εκτός από το σίδηρο, το φολλικό οξύ, το ασβέστιο, το μαγνήσιο και το φώσφορο όπου απαιτούνται ιδιαιτέρως υψηλές προσλήψεις των συστατικών αυτών. Έτσι λοιπόν έχουμε για το πρώτο τρίμηνο 150 θερμίδες επιπλέον καθημερινά, ενώ για το δεύτερο και το τρίτο 350 θερμίδες επιπλέον. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις πρωτεϊνικές απαιτήσεις της εγκύου, που αυξάνονται κατά 30 γρ την ημέρα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι πρωτεΐνες συμβάλουν στη δημιουργία νέων ιστών τόσο στη μητέρα όσο και στο έμβρυο. Πλούσιες πηγές πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας είναι το κρέας, το γάλα, τα αυγά, το ψάρι και το τυρί. Η διατροφή ενός διαβητικού πρέπει να χαρακτηρίζεται από συνέπεια και συνεχή προσπάθεια. Η βασικότερη οδηγία σχετίζεται με τον αριθμό, την ποσότητα και την κατανομή των γευμάτων μέσα στην ημέρα. Είναι σημαντικό να λαμβάνονται 3 κυρίως γεύματα(πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό) και 3 ενδιάμεσα (συνήθως δεκατιανό, απογευματινό και προ ύπνου) στα οποία οι υδατάνθρακες θα είναι σωστά καταμερισμένοι. Εκτός από την ποσότητα (45-60% της ημερήσιας πρόσληψης) και τον καταμερισμό των υδατανθράκων ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο είδος τους. Προτιμούνται λοιπόν σύνθετοι υδατάνθρακες (αμυλούχες τροφές) και αποφεύγονται οι απλοί (ζάχαρη) και αυτό γιατί οι σύνθετοι υδατάνθρακες απορροφώνται βραδύτερα και δεν προκαλούν απότομη αύξηση της γλυκόζης του αίματος. Ακόμη, προτιμούνται τα τρόφιμα ολικής άλεσης επειδή έχουν υψηλή περιεκτικότητα φυτικών ινών. Γενικότερα, πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά λαχανικά, φρούτα, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης. Τέλος, πρέπει να μειωθεί η πρόσληψη ζωικού λίπους καθώς έτσι μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων που είναι αυξημένος σε διαβητικά άτομα. Καλό είναι λοιπόν να αποφεύγονται το κόκκινο κρέας και τα πλήρη γαλακτοκομικά.
Ο διαβήτης κύησης θεωρείται μια προσωρινή παθολογική κατάσταση. Συνίσταται η μέτρηση των επιπέδων του σακχάρου 1,5 μήνα μετά τον τοκετό με καμπύλη ανοχής της γλυκόζης , όπου συνήθως τα επίπεδα σακχάρου έχουν επιστρέψει στις φυσιολογικές τιμές.   Ωστόσο, κάποιες γυναίκες συνεχίζουν να έχουν διαβήτη και μετά τον τοκετό ή έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν διαβήτη τύπου ΙΙ την επόμενη δεκαετία.  

Δευτέρα, 21 Μαρτίου 2011

ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ... ''ΡΙΧΝΟΥΝ'' ΤΗΝ ΠΙΕΣΗ

Κατά την κυκλοφορία του αίματος στο αγγειακό σύστημα, τα τοιχώματα δέχονται πίεση, το ύψος της οποίας  εξαρτάται από τη χωρητικότητα του εξεταζόμενου κλάδου και από τον όγκο του αίματος που αναγκάζεται να περάσει από αυτόν. Ένα ευαίσθητο σύνολο φυσιολογικών μηχανισμών, συνδεδεμένων μεταξύ τους, αποβλέπει στη ρύθμιση αυτής της πίεσης ώστε να διατηρείται στα επίπεδα που έχουν οριστεί σαν ‘’φυσιολογικά’’. Διαταραχή αυτών των φυσιολογικών μηχανισμών, καθώς και ένα σύνολο από άλλους παράγοντες: κληρονομικότητα, ιδιοπαθής διαταραχές, διαιτητική και φαρμακευτική πρόσληψη, οδηγούν σε αύξηση ή μείωση των επιπέδων της. Ως αρτηριακή υπέρταση ορίζεται η πίεση αυτή του αίματος, της οποίας η συστολική πίεση είναι ίση ή ανώτερη από 160 mmHg και η διαστολική ίση ή ανώτερη από 90-95 mmHg.
Η θεραπεία της υπέρτασης ακολουθεί δυο οδούς, την διαιτητική και την φαρμακευτική (κυρίως διουρητικά).Οι γενικές αρχές και οι διαιτητικές οδηγίες για την αποφυγή και τη μείωση της υπέρτασης είναι οι ακόλουθες: μείωση του προσλαμβανόμενου άλατος (μείωση Να), μείωση λίπους, αύξηση πρόσληψης τροφών πλούσιων με Κ, αύξηση της άσκησης, αύξηση του μαγνησίου και του ασβεστίου, αποφυγή των οινοπνευματωδών ποτών.  Πέρα όμως από αυτές, τα μεμονωμένα τρόφιμα που προκαλούν μείωση της αρτηριακής πίεσης (ή τουλάχιστον τα πιο γνωστά από αυτά) είναι τα ακόλουθα:
1.       Σκόρδο: Ίσως η πιο γνωστή τροφή που μειώνει φυσικά τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης. Την ιδιότητα του αυτή την οφείλει σε μία ουσία που περιέχει, την αλισίνη η οποία δρα στο ενδοθήλιο του αγγείου. Στην πραγματικότητα όμως για να επιτευχθεί η μείωση αυτή απαιτούνται μεγάλη ποσότητα (πάνω από 10 σκελίδες την ημέρα).
2.       Πορτοκάλι: Πολλοί πιστεύουν ότι η κατανάλωση πορτοκαλιού συνοδεύεται από αύξηση της αρτηριακής πίεσης, κάτι που όχι μόνο δεν ισχύει, αλλά στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο. Έχει αποδειχτεί ότι η κατανάλωση τροφών που είναι πλούσιες σε κάλιο, όπως είναι και το πορτοκάλι, μειώνουν τα επίπεδα της πίεσης και συντελούν στη σταθεροποίηση των επιπέδων της στους ήδη υπερτασικούς.
3.       Φρούτα και λαχανικά: Οι τροφές αυτές είναι πλούσιες πηγές καλίου. Είναι γνωστή η ευεργετική δράση του καλίου στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, πιθανότατα επειδή αυξάνει την έκκριση του αλατιού μέσω της διούρησης. Η μέση ημερήσια πρόσληψη συνίσταται να είναι 2-3,1 mg. Οι πιο πλούσιες πηγές καλίου είναι: η μπανάνα, το κρεμμύδι, τα βερίκοκα, τα ροδάκινα, οι σταφίδες, τα καρότα, το σέλινο, οι πατάτες και οι σαρδέλες.
4.       Ψάρια και ιχθυέλαια: Οι τροφές αυτές είναι πλούσιες πηγές σε ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα. Τα ω-3 λιπαρά οξέα, Γενικότερα, συνίσταται η κατανάλωση τροφών που είναι καλές πηγές σε ω-3 λιπαρά οξέα, όπως είναι οι ξηροί καρποί.
                                                                                                               

Σάββατο, 12 Μαρτίου 2011

ΝΗΣΤΕΙΑ: ΠΟΣΟ ΩΦΕΛΙΜΗ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΑΣ

Τις ημέρες αυτές, της Σαρακοστής, είναι πολλοί αυτοί που νηστεύουν. Κατά γενική ομολογία η νηστεία είναι ωφέλιμη στη διατροφή μας, παρόλα αυτά υπάρχουν κάποια σημεία που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, και συγκεκριμένα οι ελλείψεις διάφορων θρεπτικών συστατικών. Ας εξετάσουμε λοιπόν εκτενέστερα τι ακριβώς συμβαίνει με τη διατροφική πρόσληψη κατά την περίοδο της νηστείας και πως αυτή η αλλαγή επηρεάζει τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού καθώς επίσης και τις αποθήκες του σε θρεπτικά συστατικά.
Κύριο χαρακτηριστικό της νηστείας είναι η αποφυγή προϊόντων ζωικής προέλευσης, κυρίως κρέατος, αυγών, γαλακτοκομικών και παράλληλα αυξημένη κατανάλωση υδατανθρακούχων τροφών όπως είναι το ψωμί, τα δημητριακά, τα όσπρια,  τα φρούτα, τα λαχανικά. Ωστόσο κατά την περίοδο της νηστείας, ενεργειακά δε φαίνεται να υπάρχουν μεγάλες διαφορές, με τη θερμιδική πρόσληψη να παραμένει σταθερή και να αλλάζει απλώς το ποσοστό των θερμίδων που προέρχεται από προϊόντα ζωικής προέλευσης.
Τα πλεονεκτήματα της νηστείας σχετίζονται με τη μειωμένη κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών οξέων που προέρχονται από το κρέας και τα γαλακτοκομικά. Αυτό συντελεί στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και στη σταθεροποίηση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης. Ακόμη η νηστεία χαρακτηρίζεται από αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών, που περιέχονται σε φρούτα και λαχανικά. Η αύξηση αυτή συμβάλει στη μείωση των επιπέδων των λιπιδίων και της γλυκόζης του αίματος, στην προαγωγή της φυσιολογικής εντερικής λειτουργίας και στην μείωση της εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου (παχέως εντέρου, προστάτη και μαστού). Επίσης, αυξάνεται η πρόσληψη φυσικών αντιοξειδωτικών ουσιών, όπως είναι η βιταμίνη C, τα καροτενοειδή και τα βιοφλαβονοειδή που συμβάλλουν στην αποφυγή του σχηματισμού ελευθέρων ριζών και στην αποτοξίνωση του οργανισμού μας. Τέλος, η αποχή από τα αυγά συντελεί στη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης.
Προσοχή όμως πρέπει να δοθεί και στις ελλείψεις που είναι δυνατό να δημιουργηθούν. Αυτές αφορούν κυρίως το σίδηρο, το ασβέστιο και τη βιταμίνη Β12. Η αποχή από τα ζωικά προϊόντα οδηγεί και σε μείωση της προσλαμβανόμενης πρωτεΐνης, όμως αυτό δε φαίνεται να επηρεάζει το ισοζύγιο αζώτου. Η μεγαλύτερη αρνητική επίδραση αφορά το σίδηρο. Είναι γνωστό ότι η μορφή σιδήρου που έχει τη μεγαλύτερη απορρόφηση από τον οργανισμό είναι ο αιμικός σίδηρος, που βρίσκεται κατά κύριο λόγο στο κρέας. Βεβαίως υπάρχει και ο μη αιμικός σίδηρος, που περιέχεται στα όσπρια και σε ορισμένα λαχανικά, όπως το σπανάκι, η απορρόφηση του όμως είναι σχεδόν η μισή από αυτήν του αιμικού. Μία καλή λύση λοιπόν κατά την περίοδο της νηστείας είναι η ταυτόχρονη κατανάλωση πηγών μη αιμικού σιδήρου με τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C, συνδυασμός που αυξάνει την απορρόφηση του πρώτου. Ακόμη καλή πηγή σιδήρου αποτελούν τα αποξηραμένα φρούτα, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί. Η βιταμίνη Β12 περιέχεται κυρίως στα γαλακτοκομικά και στα αυγά, οπότε με τη νηστεία παρατηρείται μια μείωση των επιπέδων της. Το ασβέστιο περιέχεται κυρίως στο γάλα και τα γαλακτοκομικά. Καλό είναι λοιπόν οι ομάδες που έχουν αυξημένες ανάγκες σε ασβέστιο, εγκυμονούσες, γυναίκες σε γαλουχία και παιδιά να μη νηστεύουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, έτσι ώστε να μην παρουσιάσουν έλλειψη. Άλλες πηγές ασβεστίου είναι τα πράσινα λαχανικά με μεγαλύτερη περιεκτικότητα στο μπρόκολο, στο κουνουπίδι, στο λάχανο και στις μπάμιες.
Συμπερασματικά λοιπόν θα λέγαμε πως η νηστεία για ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα συνοδεύεται από μια σειρά θετικών αλλαγών για τον οργανισμό. Η υπερβολή όμως , είτε αυτό έχει να κάνει με τις ημέρες της νηστείας, είτε με τους διατροφικούς περιορισμούς (αυστηρή νηστεία με αποκλεισμό ψαριών, ακόμη και λαδιού) μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρές και επικίνδυνες ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά.

Τρίτη, 8 Μαρτίου 2011

Στέβια... η ζάχαρη του μέλλοντος!!





Η Στέβια είναι ένα θαμνώδες φυτό που φυτρώνει στην βόρεια Παραγουάη και φαίνεται να αποτελεί τη <<ζάχαρη του μέλλοντος>>.Ο FDA την κατατάσσει στα φυτικά συμπληρώματα διατροφής. Η επιστημονική της ονομασία είναι stevia rebaudiana bertoni. Εντοπίστηκε από τον Bertoni to 1887 και πρόσφατα άρχισε η καλλιέργεια της και στη χώρα μας. Είναι 300 φορές πιο γλυκιά από τη ζάχαρη, χωρίς να αποδίδει θερμίδες. H κύρια χρήση της είναι η εξαγωγή της από τα φύλλα της, χλωρά ή ξερά, τριμμένα ή αλεσμένα. Η επεξεργασμένη στέβια είναι κρυσταλλική και λευκή, όπως η ζάχαρη. Εκτός από τη γλυκαντική της ικανότητα (που οφείλεται στο συστατικό της στεβιοσίδη) η στέβια περιέχει και αρκετές φυτοστερόλες, χλωροφύλλη και γιββερελλίνη. Υπερτερεί ως προς τα τεχνητά υποκατάστατα της ζάχαρης ως προς το γεγονός ότι αποδίδει την ίδια γλυκύτητα χωρίς όμως, μέχρι στιγμής, η υπερβολική κατανάλωση της να σχετίζεται με παρενέργειες. Αντιθέτως, φαίνεται να ασκεί αντιυπερτασικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιβακτηριδιακές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Προλαμβάνει την εμφάνιση τερηδόνας, και βοηθά στη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος. Τέλος είναι και ανθεκτική κατά τη θερμική επεξεργασία, που σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά το μαγείρεμα, αλλά και σε προϊόντα ζαχαροπλαστικής και να διατηρήσει σταθερή τη γλυκαντική της ικανότητα.



ΖΑΧΑΡΗ VS ΓΛΥΚΑΝΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ

Δυο είναι οι κατηγορίες των γλυκαντικών υλών που χρησιμοποιούνται για να υποκαταστήσουν τη ζάχαρη, τα φυσικά υποκατάστατα ή αλλιώς θερμιδογόνα μιας και αποδίδουν κάποιες θερμίδες και τα τεχνητά υποκατάστατα ή μη θρεπτικά συστατικά που δεν περιέχουν θερμίδες. Κατά καιρούς όλοι έχουν χρησιμοποιήσει κάποια από αυτές, ακόμη και εν αγνοία τους αφού περιέχονται σε πολλά τρόφιμα. Μερικά από αυτά είναι τα προϊόντα τύπου light, διάφορα είδη ζαχαροπλαστικής, τσίχλες, καραμέλες, μαρμελάδες και πολλά άλλα. Υπολογίζεται ότι η καθημερινή κατανάλωση ζάχαρης ανά άτομο κυμαίνεται στα 450 γραμμάρια, που σημαίνει ότι αν την αντικαθιστούσαμε από τεχνητά υποκατάστατα θα κερδίζαμε 4 κιλά σε 5 μέρες. Παρόλα αυτά, από τότε που ανακαλύφθηκαν τα τεχνητά γλυκαντικά αποδεικνύεται ότι δεν έχει μειωθεί η ποσότητα ζάχαρης που καταναλώνεται ημερησίως, απλώς έχουν προστεθεί τα γλυκαντικά στο καθημερινό διαιτολόγιο.
ΦΥΣΙΚΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΖΑΧΑΡΗΣ
Το πιο γνωστό φυσικό υποκατάστατο είναι η ΦΡΟΥΚΤΟΖΗ. Είναι μια οργανική ένωση που ανήκει στην κατηγορία των υδατανθράκων, συγκεκριμένα στους μονοσακχαρίτες. Βρίσκεται φυσικά στα φρούτα. Η φρουκτόζη θεωρείται ο πιο γλυκός μονοσακχαρίτης που απαντάται στη φύση. Κυκλοφορεί στο εμπόριο σε βαζάκια σε μορφή σκόνης, και λόγω της ανθεκτικότητας που παρουσιάζει κατά τη θέρμανση (θερμοάντοχη), μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά το μαγείρεμα και να παραμείνει σταθερή. Έχει τις ίδιες περίπου θερμίδες με τη ζάχαρη (4 ανά γραμμ.) επειδή όμως είναι πιο γλυκεία προστίθεται σε μικρότερη ποσότητα. Σύμφωνα με μελέτες που έχουν γίνει η φρουκτόζη έχει συσχετισθεί με την υπέρταση και με αυξημένο ποσοστό τριγλυκεριδίων στο αίμα. Εκτός όμως από τη φρουκτόζη υπάρχουν και άλλα φυσικά υποκατάστατα της ζάχαρης, πρόκειται για αλκοολικά σάκχαρα, που χρησιμοποιούνται σε πολλά τρόφιμα χωρίς ζάχαρη και αποδίδουν από 0,2 έως 2,4 θερμίδες ανά gr με πιο γνωστά τα εξής:
ΣΟΡΒΙΤΟΛΗ (Ε420)
Ενώ έχει περίπου την ίδια γλυκύτητα με τη ζάχαρη περιέχει περίπου 2,6 θερμίδες ανά γραμμ. Συναντάται σε φρούτα και χρησιμοποιείται σε γαλακτοκομικά προϊόντα, σε σιρόπια επειδή αναστέλλει την κρυστάλλωση τους και σε προϊόντα για διαβητικούς όπως μαρμελάδες.
ΜΑΝΙΤΟΛΗ (Ε421)
Περιέχεται στον κορμό των κωνοφόρων δέντρων καθώς επίσης και σε διάφορα φύκη. Χρησιμοποιείται σε διάφορα επιδόρπια που έχουν ως βάση τους τα φρούτα, σε τσίχλες και καραμέλες. Αποτελεί και αυτή προϊόν για διαβητικούς. Η μανιτόλη κατά την πέψη της μεταβολίζεται ως φρουκτόζη από τον οργανισμό.
ΞΥΛΙΤΟΛΗ (Ε967)
Παράγεται από την ξυλάνη, έναν πολυσακχαρίτη που βρίσκεται στον πολτό των δέντρων. Ακόμη βρίσκεται σε πολλά φρούτα και λαχανικά όπως στα βατόμουρα, στο φλοιό καλαμποκιού, στη βρώμη και στα μανιτάρια. Χρησιμοποιείται σε τσίχλες, οδοντόπαστες, μαρμελάδες, δημητριακά πρωινού, ζελέ και επιδόρπια. Έχει την ίδια γλυκύτητα με τη ζάχαρη αποδίδοντας όμως λιγότερες θερμίδες, περίπου τα 2/3 των θερμίδων αυτής.
Εκτός από αυτές τις ουσίες που είναι η πιο γνωστές υπάρχουν και άλλες όπως είναι η ισομαλτόζη (Ε953), η λακτιτόλη (Ε956) και η ισομαλτιτόλη.
ΤΕΧΝΗΤΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΖΑΧΑΡΗΣ
ΑΣΠΑΡΤΑΜΗ (E951- NutraSweet, Equal)
Η ασπαρτάμη είναι 160 έως 220 φορές που γλυκιά από τη ζάχαρη. Στην ουσία περιέχει 4 θερμίδες ανά γραμμάριο, επειδή όμως χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλη γλυκύτητα, χρησιμοποιείται σε ελάχιστη ποσότητα και γι αυτό θεωρείται συστατικό χωρίς θερμίδες. Πρόκειται για συνδυασμό 2 αμινοξέων της φαινυλαλανίνης και του ασπαρτικού οξέος, τα οποία βρίσκονται σε φυσική μορφή στα τρόφιμα. Απαιτείται προσοχή όμως γιατί δεν επιτρέπεται η κατανάλωση της από όσους πάσχουν από φαινυλκετονουρία. Δεν είναι θερμοάντοχη, άρα η χρήση της δε συστήνεται σε θερμικές επεξεργασίες τροφίμων, πχ μαγείρεμα. Αποτελεί συστατικό περισσότερων από 6,000 τροφίμων, μεταξύ αυτών γιαούρτια, τσίχλες, δημητριακά πρωινού και προϊόντα τύπου light. Κατά καιρούς έχουν αναφερθεί διάφορα συμπτώματα που οφείλονται στην υπερκατανάλωση της, όπως αναπνευστικά προβλήματα, κοιλιακές διαταραχές, πονοκέφαλοι, αλλεργικές αντιδράσεις. Το 2006, το ίδρυμα  Ramazzini του ιταλικού ινστιτούτου ΝΙΕΗS έπειτα από μελέτες που πραγματοποίησε ισχυρίστηκε ότι η κατανάλωση της προκάλεσε καρκινογένεση σε ποντίκια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφάλειας Τροφίμων και ο FDA ανακοίνωσαν ότι η χρήση της θεωρείται ασφαλής καθώς τα ερευνητικά δεδομένα που υποδεικνύουν το αντίθετο δεν είναι επαρκή. H κυκλοφορία της εγκρίθηκε το 1981 και η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη είναι 40 mg ανά κιλό σωματικού βάρους, ποσότητα ιδιαίτερα μεγάλη.
ΖΑΧΑΡΙΝΗ (Ε954- Sweet’ N Low)
Η ζαχαρίνη είναι 300 φορές πιο γλυκεία από τη ζάχαρη και ήταν η πρώτη γλυκαντική ουσία που ανακαλύφθηκε τυχαία το 1879. Ως υποκατάστατο ζάχαρης χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, λόγω έλλειψης της ζάχαρης. Το ίδιο συνέβη και κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έπειτα από μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε πειραματόζωα η ζαχαρίνη ενοχοποιήθηκε για καρκινογένεση και η κυκλοφορία της αποσύρθηκε το 1977. Στον Καναδά η κυκλοφορία της απαγορεύεται μέχρι και σήμερα, ωστόσο σε άλλες χώρες, μεταξύ αυτών και στις Η.Π.Α η ζαχαρίνη επανήλθε στην κυκλοφορία με την υποχρεωτική αναγραφή στη συσκευασία ότι  ‘’η χρήση του προϊόντος μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα στην υγεία του ανθρώπου’’. Η υπερβολική χρήση της είναι δυνατό να προκαλέσει δερματολογικά προβλήματα, ναυτία, πονοκεφάλους και διούρηση. Η ζαχαρίνη δεν απορροφάται από τον οργανισμό και γι αυτό θεωρείται ότι δεν περιέχει θερμίδες. Είναι θερμοάντοχη και άρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη θερμική επεξεργασία του φαγητού. Χρησιμοποιείται σε πολλά τρόφιμα, ποτά, αλλά και προϊόντα στοματικής υγιεινής (οδοντόπαστες, στοματικά διαλύματα) σε πάνω από 80 χώρες.
ΑΚΕΣΟΥΛΦΑΜΙΚΟ ΚΑΛΙΟ (Ε950- Sunette)
Το ακεσουλφαμικό κάλιο είναι 200 φορές πιο γλυκό από τη ζάχαρη και χρησιμοποιείται ως επιτραπέζιο γλυκαντικό σε επιδόρπια, γλυκά, σάλτσες, γιαούρτια, τσίχλες, καραμέλες και αναψυκτικά. Συχνά συνδυάζεται με άλλες γλυκαντικές ουσίες, όπως η ασπαρτάμη. Είναι θερμοάντοχο και αυτό του δίνει το πλεονέκτημα να χρησιμοποιείται και να παραμένει ακέραιο κατά το μαγείρεμα. Χαρακτηρίζεται από την πολύ καλή διαλυτότητα του στο νερό. Δεν περιέχει θερμίδες, καθώς δεν μεταβολίζεται, άρα και δεν απορροφάται από τον ανθρώπινο οργανισμό, συνήθως αποβάλλεται αυτούσιο από τα ούρα. Η κυκλοφορία του εγκρίθηκε από τον FDA το 1988, και η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη είναι 9 mg ημερησίως.
ΣΟΥΚΡΑΛΟΖΗ (E955- Splenda)
Η σουκραλόζη είναι 600 φορές πιο γλυκεία από τη ζάχαρη και είναι το μοναδικό γλυκαντικό που προέρχεται από τη ζάχαρη, χωρίς να περιέχει θερμίδες. Πρόκειται ουσιαστικά για ‘’τροποποιημένη ζάχαρη’’ που παρασκευάζεται με αντικατάσταση τριών ομάδων υδροξυλίου (ΟΗ) με τρία άτομα χλωρίου (Cl). Είναι και αυτή θερμοάντοχη και η χρήση είναι εγκεκριμένη σε πάνω από 80 χώρες σε προϊόντα όπως τσίχλες, αναψυκτικά, επιδόρπια, χυμούς, ζελέ και προϊόντα άρτου.
ΚΥΚΛΑΜΙΚΟ ΟΞΥ (Ε952)
Είναι 30 φορές πιο γλυκό από τη ζάχαρη ,άρα το λιγότερο ισχυρό γλυκαντικό. Είναι και αυτό θερμοάντοχο χωρίς να αποδίδει θερμίδες. Αυτό και τα άλατα του με νάτριο και ασβέστιο χρησιμοποιούνται ως γλυκαντικά σε πάνω από 55 χώρες σε προϊόντα ζαχαροπλαστικής, επιδόρπια, αναψυκτικά. Η χρήση του θεωρείται ασφαλής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφάλειας Τροφίμων της ΕΕ, την Κοινή Επιτροπή για τα Πρόσθετα Τροφίμων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το Εθνικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο των Η.Π.Α, ωστόσο η χρήση του έχει απαγορευτεί στις Η.Π.Α και αναμένεται έγκριση επανέκδοσης του από το 2006.


ΝΕΟΤΑΜΗ
O FDA έδωσε έγκριση για την κυκλοφορία ενός νέου υποκατάστατου ζάχαρης, της νεοτάμης. Είναι 7,000 έως 13,000 φορές πιο γλυκό από τη ζάχαρη. Είναι και αυτή θερμοάντοχη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αναψυκτικά, τσίχλες, σιρόπια και άλλα παρόμοια τρόφιμα. Χρησιμοποιείται ήδη στο εξωτερικό και αναμένεται η κυκλοφορία του και στην Ευρώπη.

Σάββατο, 5 Μαρτίου 2011

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΤΟ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

Μπορεί άραγε η σωστή διατροφή να καταπολεμήσει το άγχος, το stress, την έντονη πίεση; Υπάρχουν ουσίες στα τρόφιμα που επηρεάζουν την ψυχική μας κατάσταση; Και αν ναι, με ποιο τρόπο; Η απάντηση βρίσκεται στους νευροδιαβιβαστές. Πρόκειται για βιοχημικές ενώσεις, οι οποίες χρησιμεύουν στην μεταβίβαση πληροφοριών από ένα νευρώνα στον επόμενο. Οι νευροδιαβιβαστές παράγονται μέσα στον νευρώνα και οι τροφές, ή καλύτερα το είδος των τροφών μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή τους. Σε αυτούς οφείλεται λοιπόν το αίσθημα ευφορίας και ευχαρίστησης που δημιουργείται μετά την κατανάλωση τροφής. Οι κυριότεροι νευροδιαβιβαστές που ενεργοποιούνται μετά το φαγητό και επηρεάζουν την ψυχολογική μας κατάσταση είναι:

1.      Ενδορφίνες. Οι ενδορφίνες είναι στην ουσία νευροπεπτίδια, μικρές πρωτεΐνες δηλαδή  οι οποίες παράγονται από τους νευρώνες και απελευθερώνονται παράλληλα με τους κλασικούς νευροδιαβιβαστές. Πρόκειται για ενδογενή οπιοειδή, που παράγονται στον εγκέφαλο, και είναι ευρέως γνωστές για την αναλγητική τους δράση. Χαρακτηρίζονται παγκοσμίως ως ορμόνες anti-stress, και προκαλούν αίσθημα ευφορίας, πληρότητας και συναισθηματικής ηρεμίας. Εκκρίνονται μετά από άσκηση, κατανάλωση τροφής (συνήθως ο συνδυασμός υψηλού ποσοστού υδατάνθρακα και λίπους σε ένα τρόφιμο είναι αυτός που προκαλεί έκκριση ενδορφινών, πχ. Σοκολάτα, παγωτά) και κατά τη διάρκεια σεξουαλικής επαφής. Για την παραγωγή τους, πέρα από τους υδατάνθρακες και τα απαραίτητα λιπαρά οξέα χρειάζονται βιταμίνες, όπως Β, C και D, Ca, Mg.
2.      Σεροτονίνη. Νευροδιαβιβαστής που επηρεάζει τη διάθεση, την ποιότητα του ύπνου, την όρεξη, την ικανότητα συγκέντρωσης. Ακόμη αποτελεί μέρος του συστήματος επιβράβευσης, προκαλώντας αισθήματα ικανοποίησης. Η σεροτονίνη είναι μια πρωτεΐνη με βασικό δομικό της αμινοξύ την τρυπτοφάνη. Τροφές πλούσιες σε τρυπτοφάνη είναι τα δημητριακά, τα φρούτα και κυρίως η μπανάνα, η ζάχαρη, τα ψάρια και τα έλαια αυτών. Πέρα από την τρυπτοφάνη, για τη σύνθεση της σεροτονίνης απαιτούνται βιταμίνες Β6, Β12 και φολικό οξύ. Πηγές αυτών αποτελούν το συκώτι, τα φυλλώδη λαχανικά, τα ψάρια, και τα όσπρια.
3.      Ντοπαμίνη. Επίσης νευροδιαβιβαστής που επηρεάζει τη διάθεση, διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα και αυξάνει την εγρήγορση, την προσοχή και τη μάθηση. Δρα όμως ανασταλτικά σε μεγάλη συγκέντρωση. Εκκρίνεται με την κατανάλωση τροφής και κυρίως με την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πρωτεΐνες, κρέας, κοτόπουλο, αυγά, γαλακτοκομικά και όσπρια.


Παρασκευή, 4 Μαρτίου 2011

5 ΜΥΘΟΙ... ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΙΤΕΣ!

Όλοι μας τα έχουμε ακούσει, πρόκειται για τα ‘’μικρά μυστικά’’ που υπόσχονται γρήγορο και αποτελεσματικό αδυνάτισμα. Τι από αυτά όμως ισχύει και τι είναι μύθος. Ας δούμε τα πέντε πιο δημοφιλή:
Μύθος 1: Όταν τρώτε το βράδυ παχαίνετε περισσότερο.
Αλήθεια: Το είδος του φαγητού που τρώμε είναι αυτό που ανεβάζει τα κιλά και όχι το ρολόι. Το σώμα μας δεν επεξεργάζεται τις θερμίδες διαφορετικά ανάλογα με την ώρα.  Παρόλα αυτά, τις βραδινές ώρες, πολλοί άνθρωποι μπροστά από την τηλεόραση συνηθίζουν να τρώνε περισσότερο, και κυρίως τροφές πλούσιες σε θερμίδες και λιπαρά (πατατάκια, γλυκά κλπ). Ακόμη, παρατηρείται και το φαινόμενο της υπερφαγίας μέχρι και την ώρα που θα πέσουν για ύπνο.
Μύθος 2: Τα άπαχα φαγητά και τα light προϊόντα  δεν παχαίνουν, και άρα μπορείτε να τα τρώτε άφοβα.
Αλήθεια: Τα άπαχα τρόφιμα δεν είναι τρόφιμα χωρίς θερμίδες, απλώς συνήθως περιέχουν λιγότερα λιπαρά. Η παγίδα στην οποία πέφτουν πολλοί είναι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας άπαχου τροφίμου, με την πεποίθηση ότι έχει πολύ λίγες θερμίδες, με αποτέλεσμα την κατανάλωση αρκετά μεγάλης ποσότητας, άρα και θερμίδων. Μ αυτό τον τρόπο, πολλές φορές, είναι περισσότερες οι θερμίδες που παίρνουμε από τα light προϊόντα σε σχέση με αυτές που θα παίρναμε αν καταναλώναμε το πλήρες τρόφιμο.
Μύθος 3: Οι υδατάνθρακες παχαίνουν.
Αλήθεια: Aν αναλύσουμε το θερμιδικό περιεχόμενο των θερμιδογόνων συστατικών, θα δούμε ότι τα λίπη είναι αυτά που μας παχαίνουν, αποδίδοντας 9 θερμίδες/ γραμμάριο, σε αντίθεση με τους υδατάνθρακες και τις πρωτεΐνες που αποδίδουν 4. Αυτό που προσθέτει επιπλέον κιλά στη ζυγαριά μας είναι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφίμων που περιέχουν υψηλά ποσοστά υδατανθράκων. Καλό είναι να προτιμάτε σύνθετους υδατάνθρακες, όπως λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης, που μεταβολίζονται με πιο αργό ρυθμό από ότι οι απλοί (ψωμί, δημητριακά), με αποτέλεσμα να διατηρούν τα επίπεδα του σακχάρου σταθερά για περισσότερο χρονικό διάστημα, και άρα να μην οδηγείστε επανειλημμένα σε αναζήτηση τροφής.
Μύθος 4: Οι υποθερμιδικές δίαιτες οδηγούν σε εντυπωσιακή απώλεια.
Αλήθεια: Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι αν μειώσουν κατά πολύ την καθημερινή θερμιδική τους πρόσληψη θα χάσουν θα έχουν σε σύντομο χρονικό διάστημα εντυπωσιακή απώλεια. Ωστόσο, αν οι θερμίδες που προσλαμβάνουμε πέσουν κάτω από το βασικό μεταβολισμό (συνήθως γύρω στις 1200-1400 θερμίδες) τότε ο οργανισμός θεωρεί ότι βρισκόμαστε σε κατάσταση νηστείας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ρυθμίζει τον θερμοστάτη του, έτσι ώστε να διατηρεί όσες περισσότερες θερμίδες μπορεί από τις ήδη υπάρχουσες. Το αποτέλεσμα είναι μόλις αρχίσουμε να τρεφόμαστε πάλι κανονικά, να πάρουμε όλα τα κιλά που πιθανόν να χάσαμε. Ας μην ξεχνάμε λοιπόν, ότι η καλύτερη απώλεια βάρους είναι αυτή που συνδυάζει τη σωστή διατροφή με την άσκηση.
Μύθος 5: Το λεμόνι, το grapefruit,και το λάχανο είναι λιποδιαλυτικά.
Αλήθεια: Δεν υπάρχουν τροφές που να ασκούν λιποδιαλυτική δράση σε άλλες. Υπάρχουν διάφορες τροφές και σκευάσματα, με πιο συνηθισμένα αυτά που έχουν ως βάση την καφεΐνη, όπως το γκουαρανά, τα όποια αυξάνουν το μεταβολισμό της τροφής μέσω της γρήγορης καύσης της. Το κακό με αυτές τις ουσίες είναι ότι η υπερβολική κατανάλωση τους προκαλεί αφυδάτωση του οργανισμού, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει διαθέσιμο νερό για τις απαραίτητες καύσεις.